سه شنبه ٢٤ مهر ١٣٩٧
عنوان
عنوان
اخبار > تأملی در فلسفه اخلاق با رویکرد تربیتی
 


تأملی در فلسفه اخلاق با رویکرد تربیتی
تأملی در فلسفه اخلاق با رویکرد تربیتی
یکی از آثاری که از سوی معاونت پژوهشی دانشگاه معارف اسلامی به جامعه علمیـ معنوی اصحاب دانش و دانشگاه عرضه شده، اثر «فلسفه اخلاق با رویکرد تربیتی»نوشته حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر احمد دبیری است. جهت آشنایی با نحوه شکل‌گیری، ظرفیت و ظرایف کتاب مذکور، مصاحبه‌ای با نویسنده محترم آن صورت داده‌ایم که ضمن تشکر از معاونت پژوهشی دانشگاه معارف اسلامی،تقدیم می‌شود.

تأملی در «فلسفه اخلاق با رویکرد تربیتی»

در گفتگو با دکتراحمد دبیری

 

گفتگو: مهدی فدایی

 به گزارش پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامي: یکی از آثاری که از سوی معاونت پژوهشی دانشگاه معارف اسلامی به جامعه علمیـ معنوی اصحاب دانش و دانشگاه عرضه شده، اثر «فلسفه اخلاق با رویکرد تربیتی»نوشته حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر احمد دبیریاست.جهت آشنایی با نحوه شکل‌گیری، ظرفیت و ظرایف کتاب مذکور، مصاحبه‌ای با نویسنده محترم آن صورت داده‌ایم که ضمن تشکر از معاونت پژوهشی دانشگاه معارف اسلامی،تقدیم می‌شود.

معارف

با توجه به اینکه موضوع کتاب شما فلسفه اخلاق  است، چه تصویر و تعریفی را از فلسفه اخلاق ارائه می‌فرمایید؟

اخلاق اساسا دانشی عملی است که به دنبال نشان دادن راه درست زندگی است. همه انسان‌ها به دنبال خوشبختی وسعادت می‌گردند اما یکی از انحرافات اساسی و مشکلات موجود در مسئله، انحرافات شناختی است. این انحرافات در دو دسته اساسی: شناخت دیدگاه اخلاقی صحیحی که سعادت واقعی را نشان دهد، و شناخت راه رسیدن به خوشبختی واقعی،  خلاصه می‌شود. می‌توان «فلسفه اخلاق»را دانشی دانست که به دنبال زدودن اوهام و سفسطه از عقل برای درک درست مسائل اخلاقی است. فلسفه اخلاق به دنبال کشف مبانی اخلاقی معقول و درست برای ارزش‌های اخلاقی در راستای حیات معقول یا همان حیات طیبه است.

چه شد که دست به نگارش این اثر زده‌اید و آن‌را برای دانشجویان ارائه نمودید؟انگیزه و هدف شما از نگارش این اثر چیست؟

یکی از راه‌های مبنایی در تربیت دینی، رفتن به سمت تربیت عقلانی است. امروزه حتی بحث از ضرورت طرح مباحث معقول در سطوح مختلف دروس آموزش و پرورش هم جدی است. یکی از دلایلی که افراد به سرعت گرفتار مسائلی مثل مد و تقلید‌های کورکورانه می‌شوند، ضعف در بعد شناختی و عقلانی است. اگر بتوانیم عقلانیت دانشجویان را ارتقا دهیم آن‌ها را از بسیاری از آسیب‌های فرهنگی و دینی بیمه کرده‌ایم و این خود نوعی پیشگیری است که مقدم بر درمان می‌باشد. به نظر می‌رسد باید مبانی درست اخلاقی را با تبیین‌های مختلف ترویج کرد و این ضرورتی است که به جوانان ما استقلال فکری داده  و به تقویت باورهای دینی آن‌ها می‌انجامد تا با موج سفسطه‌ها و تندبادهایی که ارزش‌های اخلاقی درست را نشانه رفته‌اند مواجهه درستی داشته باشند. به نظر می‌رسد حل بنیادین مسائل و معضلات اخلاقی تنها در ارائه درست اندیشه‌های پاک اخلاقی است که با هوا و هوس آلوده نشده باشد. هرچند تلاش‌هایی در این جهت صورت گرفته است ولی به نظر بنده این مقدار کفایت نمی‌کند و به کتاب‌های متعدد دیگری در این باره نیاز هست.

قبل از نگارش این اثر کار مشترکی با برخی از دوستان فاضل در این زمینه انجام داده بودم. این کار مربوط به چند سال قبل بود و به نظرم می‌رسید که دست‌کم نیاز به ویراست دارد. در عین حال به دلیل مشغولیت‌های متعدد دوستان به نظرم آمد که اثر دیگری در کنار آثار قبلی چه بسا مفیدتر باشد.

آیا این کتاب می‌تواند نیاز دانشجویان را در این زمینه پاسخ گوید؟

اساساً مباحث فلسفی خودخوان نیستند و حتما نیاز به استاد دارند. این اثر هم هرچند تلاش کرده تا روان و ساده نگارش یابد ولی حتماً نیاز به اساتید علاقمند به این مباحث و متخصص برای ارضای دانشجویان وجود دارد. به ویژه نکات تربیتی که ارائه شده است نوعی خط‌دهی به اساتید و دانشجویان عزیر برای کار علمی در این موضوعات است. در عین حال تلاش این جانب در ارائه اثری متناسب با سطح کارشناسی بوده است و به نظر من این مقدار از مباحث برای دانشجویان کفایت کرده و با هدایت استادان مجرب قطعاً می‌تواند به بسیاری از مسائل فلسفی اخلاق در سطح دانشجویی پاسخ دهد.

ویژگی‌های این کتاب درسی چیست؟ آیا شما در کتاب، نوآوری خاصی نیز لحاظ کرده‌اید؟

به نظر می‌رسد که این کتاب درسی جامعیتی در مباحث اصلی فلسفه اخلاق دارد که به صورت درآمدی به مسائل فلسفه اخلاق قابل استفاده برای افرادی است که آشنایی چندانی با این نوع مباحث ندارند. برخی از مهم‌ترین و زیربنایی‌ترین مباحث مانند واقع‌گرایی و نسبی‌گرایی که مرتبط به فرا اخلاق است و هم‌چنین مهم‌ترین دیدگاه‌ها در اخلاق هنجاری بحث شده است. در فصولی نیز به دیدگاه اخلاقی اسلام پرداخته شده است. قطعاً در کتاب درسی انتظار زیادی از نوآوری علمی نیست و تلاش شده است که از بهترین نظریه‌های موجود با تبیین‌هایی مناسب سطح دانشجویان استفاده شود. البته شاید بتوان از رویکرد تربیتی آن به نوآوری در این نوع متون درسی که تا حدی خشک و فلسفی هستند نام برد که جذابیت بیشتری به مباحث داده است.

استادانی که این درس را برای تدریس انتخاب می‌کنند باید چه ویژگی‌هایی داشته باشند؟ چه پیشنهادهایی برای آنها دارید؟

اولین شرط برای استادان محترم این نوع دروس، باور به نیاز این سبک مباحث برای دانشجویان و تلاش برای نشان دادن اهمیت و ضرورت این مباحث برای دانشجویان است. اساتیدی که اهمیت تربیت عقلانی جوانان و کار زیربنایی دراین باره را به خوبی دریافته‌اند و تلاش می‌کنند تا با طرح درس مناسب مباحث را ارائه کنند حتماًموفق خواهند بود.

مسئله بعدی تلاش اساتید برای جذابیت مباحث است که می‌توان با شواهد و مثال‌های مناسب و نشان دادن جریان‌ساز بودن این دسته مسائل به این مهم دست یافت. قطعاً  اساتید محترم توجه دارند که برای تدریس یک کتاب درسی نمی‌توان تنها به اطلاعات موجود در همان کتاب اکتفا کرد و برای موفقیت در تدریس این درس نیز باید علاقمند به مباحث فلسفی و به ویژه فلسفه اخلاق بوده و دراین زمینه مطالعات منسجمی داشته باشند.

ممکن است استادان محترم، مباحث تربیتی دیگری را متناسب با مباحث دانسته و بررسی آن‌ها را ضروری بدانند؛ که همانگونه که اشاره شد نکته‌های تربیتی نوعی خط دهی برای طرح این نوع مباحث در کنار دروس فلسفی است؛ کاری که هم به این مباحث جذابیت بخشیده و هم نشان‌دهنده کاربردی بودن مباحث فلسفی اخلاق در زندگی است. استادان محترم متناسب با سلایق و مطالعات خود می‌توانند به غنای بحث افزوده و نگارنده را نیز با ارائه پشنهادات خود برای استفاده در ویراست بعدی یاری رسانند؛هرچند به طور کلی منتظر دیدگاه‌های انتقادی و اصلاحی استادان فاضل در تمامی مباحث کتاب هستم.

در پایان وظیفه خود می‌دانم از همه اساتید و دوستانی که زمینه تدوین و چاپ این اثر را فراهم کردند تشکر کنم. از عزیران معاونت پژوهشی دانشگاه معارف و خصوصا گروه اخلاق؛ هم چنین از  شما دوستان نشریه معارف که زمینه معرفی این اثر را فراهم نمودید، قدردانی می‌کنم. امیدوارم که همه تلاش‌های دوستان و این حقیر مورد رضایت حضرت حجت(عج) باشد.

 

منبع: پرسمان 


خروج