دوشنبه ٠٣ مهر ١٣٩٦
عنوان
عنوان
اخبار > کتاب جمهوری اسلامی ایران و چالشهای کارآمدی
 


کتاب جمهوری اسلامی ایران و چالشهای کارآمدی
کتاب جمهوری اسلامی ایران و چالشهای کارآمدی
کتاب جمهوری اسلامی ایران و چالشهای کارآمدی به قلم سیدمرتضی نبوی به همت سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در ۳۲۶ صفحه منتشر شده است.

جمهوری اسلامی ایران و چالش های کارآمد

باهر رويكردي به سياست، اكثر حكومت‏ها با چالش‏هاي كارآمدي روبه‏رو هستند و گاهي اين چالش‏ها به «بحران كارآيي» تبديل مي‏شود و اگر دامنه اين بحران گسترش يابد، ممكن است «بحران مشروعيت» را به دنبال داشته باشد.

پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامي؛ این اثر از چهار بخش تشکیل شده است. بخش اول که کلیات نظری و تاریخی شامل:نظریه های موجود در خصوص تصمیم گیری سیاسی، بوروکراسی و کارآمدی، فساد دولت، منطق درونی نظریه های سیاسی و نظریه ی سیستمی کارکردی است.

در بخش دوم نویسنده برای تعریف نظام سیاسی ایران و چالش های کارآمدی به مباحثی از قبیل آشنایی با نظام سیاسی ایران، چالش های کارآمدی جمهوری اسلامی نوع حکومت و ساختار قانونی سیاسی، چالش های کارآمدی جمهوری اسلامی بحران توسعه سیاسی و فرهنگ سیاسی پرداخته است.

بخش سوم کتاب، به چالش های کارآمدی جمهوری اسلامی از دیدگاه کارکرد گرایی سیستمی با رویکرد هایی از قبیل کارآمدی و شاخص های آن در ایران، چالش های کارآمدی جمهوری اسلامی و وضعیت سازو کارهای داخلی، چالش های کارآمدی جمهوری اسلامی و فرآیندتصمیم گیری سیاسی و چالش های کارآمدی جمهوری اسلامی و تطبیق با شرایط متغیر محیطی روی آورده است .

نهایتا در بخش چهارم این تحقیق فاخر به نتیجه گیری کلی در این بحث پرداخته است.

در بخشی از مقدمه نویسنده میخوانیم که :

باهر رویکردی به سیاست، اکثر حکومت‏ها با چالش‏های کارآمدی روبه‏رو هستند و گاهی این چالش‏ها به «بحران کارآیی» تبدیل می‏شود و اگر دامنه این بحران گسترش یابد، ممکن است «بحران مشروعیت» را به دنبال داشته باشد.

ارتباط کارآمدی با فرایند تصمیم‏گیری عمومی (سیاسی)، ارتباطی تنگاتنگ و نزدیک است و در بیشتر حکومت‏ها یک یا چند ساختار مؤثر در فرایند تصمیم‏گیری، ضعف کارکرد و مشکل ناکارآیی دارد.

جمهوری اسلامی ایران نیز با چالش‏های کارآمدی ناشی از فرایند تصمیم‏گیری سیاسی (عمومی) مواجه بوده است. نارسایی در ارکان تصمیم‏گیری مثل نداشتن اطلاعات بروز، مشخص‏نکردن اهداف دقیق، عدم شناخت تهدیدها و فرصت‏ها در برنامه، برقراری ارتباطات غیرمنطقی و منازعه ‏آمیز بین عوامل و ساختارهای نظام سیاسی مثل احزاب، مجلس‏، دولت و قوه قضائیه و ناهماهنگی بین مراحل مختلف فرایند تصمیم‏ گیری سبب بروز چالش‏های کارآمدی شده است. در اثر این چالش‏ها، نظام سیاسی در دسترسی به بعضی اهداف و انجام بعضی کارویژه‏های خود دچار مشکل شده و نتوانسته است آن‌طورکه باید و شاید رضایت و اعتماد عمومی را جلب کند.

با توجه به مطالب فوق و عنایت به اینکه ممکن است چالش‏های کارآمدی در صورت تراکم از بحران مشروعیت سردرآورد، طرح سؤال «مهم‏ترین چالش‏های کارآمدی جمهوری اسلامی ایران ناشی از چه عواملی است؟»، تحقیق درباره‏ آن و یافتن پاسخ‏های مناسب، می‏تواند راهبردی برای برطرف‏کردن چالش‏ها و بالابردن کارآیی نظام تصمیم‏گیری سیاسی باشد.

کارآمدی در یک نگاه کلان پاسخ به سؤال چگونه حکومت‏کردن است. همان‌گونه که مشروعیت، پاسخ به سؤال چه کسی می‏تواند حکومت کنداست. از نگاه کارکردگرایی اگر همه ساختارها یا نهادها یا عوامل حکومت، کارویژه‏های خود را به صورت انفرادی و اجتماعی با موفقیت انجام دهند، حکومت کارآمد است.

از نگاه دیگر اگر حکومت بتواند اعتماد و رضایت مردم را جلب کند، کارآمد است. با رویکرد سیستمی، بقای درازمدت نظام و توانایی تطبیق آن با شرایط متغیر محیطی مبنای کارآمدی است. اسلام، حکومت ایده‏آل یا کارآمد را حکومتی می‏داند که کارگزاران آن ایمان داشته باشند و اعمال شایسته و صالح از آنها صادر شود؛ یعنی وظایفشان را به‌خوبی تشخیص و انجام دهند.

جمهوری اسلامی به عنوان یک نظام سیاسی، از ابتدای شکل‏گیری تا به امروز با چالش‏هاییدر فرایند تصمیم‏گیری روبه‏رو بوده است: نارسایی در ارکان تصمیم‏گیری نظام، نداشتن اطلاعات روزآمد،‏ مشخص‏نبودن اهداف دقیق،‏ عدم شناخت تهدیدها و فرصت‏ها در برنامه‏‏ریزی‏ها،‏ برقراری ارتباطات غیرمنطقی و منازعه‏آمیز بین عوامل و ساختارهای سیاسی مانند احزاب،‏ قوه مقننه، قوه مجریه و قوه قضائیه و ناهماهنگی بین مراحل مختلف فرایند تصمیم‏گیری، سبب بروز چالش‏های کارآمدی شده است.

در اثر این چالش‏ها نظام سیاسی در دسترسی به بعضی اهداف و انجام برخی وظایف و کارویژه‏های خود دچار مشکل شده و نتوانسته رضایت و اعتماد عمومی را آن‌طورکه باید و شاید، ‏جلب کند.

بحث در باب «چالش‏های کارآمدی نظام جمهوری اسلامی ایران»، مربوط به نظام تصمیم‏گیری است. تصمیم‏گیری مبحثی بین رشته‏ای است و بنا به ماهیت موضوع، در حوزه‏های پژوهشی مختلف بررسی می‏شود. در تصمیم‏گیری، علوم مختلف مثل سیاست، مدیریت، اقتصاد، فلسفه، ریاضیات، آمار، سیستم‏ها، سیبرنتیک، جامعه‏شناسی، روان‌شناسی و انسان‏شناسی دخالت دارند. تصمیم‏گیری عمومی، مؤثر و کارآمد مستلزم استفاده بهینه از رهنمودهای متخصصان تمامی این رشته‏هاست.

در این تحقیق نیز تلاش شده است این ویژگی تحقیق مورد توجه قرار گیرد. جمهوری اسلامی، نظامی سیاسی مبتنی بر اندیشه‏ دینی است. ارکان و نهادهای عمده‏ تصمیم‏گیری در این نظام، برگرفته از اسلوب دینی است؛ از‏این‏رو در بررسی چالش‏های تصمیم‏گیری، گزاره و احکام دینی باید مورد توجه قرار گیرد.

ماهیت جمهوری اسلامی به عنوان یک «نظام سیاسی» و شیوه حکومت‏داری، بررسی چالش‏های تصمیم‏گیری را به حوزه‏ علوم سیاسی و فلسفه سیاسی پیوند می‏زند و مباحثی نظیر سیاست تطبیقی، مردم‏سالاری، قانون اساسی، توسعه سیاسی را در نظر پررنگ می‏کند.

تصمیم‏گیری در هر نظام سیاسی، ارتباط ارگانیکی با ساختارها، ‏سازمان‏ها و بوروکراسی، در جامعه مورد مطالعه دارد؛ از‏‏این‏رو متغیرهای جامعه‏شناختی نیز در این تحقیق مورد توجه قرار خواهد گرفت. تصمیم‏گیری، امری مربوط به حوزه‏ مدیریت و تصمیم‏سازی است که بنا به آن مدیران باید بر اساس اصول علمی مدیریت، تصمیم‏گیری کنند.

لذا برای تنظیم خط‏مشی عمومی تصمیم‏گیری، ناگزیر از پرداختن به نظریه‏های حوزه مدیریت خواهیم بود. این طرح تلاش می‏کند تا به طور جامع،‏ متغیرهای مدیریتی، جامعه‏شناختی، آماری، اقتصادی، دینی و سیاسی را در بررسی چالش‏های تصمیم‏گیری مورد توجه قرار دهد.

منبع: طلیعه


خروج